Evacuatie

Algemeen

Ruim 30.000 Kerkradenaren evacueren in het najaar van 1944, tijdens de Tweede Wereldoorlog. In October van dat jaar keren zij terug.

Kerkrade-West

Op 19 september 1944 evacueren inwoners uit de wijken in Kerkrade-West. De gezinnen worden die dag en een dag later ondergebracht bij families in Ubachsberg en Simpelveld. Terwijl de laatste groepen inwonders over de Drievogelstraat naar het westen trekken worden velen slachtoffer van bominslagen.

De bewoners van Spekholzerheide keren vanaf 10 october 1944 weer terug naar hun woningen.

Route

Deze route is vooralsnog onbekend

Kerkrade Centrum, Oost en Bleijerheide

5 Dagen later krijgt Hauptman Bartel, Ortscommandant, de opdracht om de inwoners van Kerkrade aan de oostzijde van de spoorlijn te evacueren. Tussen 8 en 12 uur op 25 september is er een wapenstilstand. Personeel en patiënten van het ziekenhuis en het Maria-Oord blijven achter. Zij vertrekken een dag later. De evacués keren vanaf 23 october 1944 terug naar hun woningen.

Op 25 september 2010 wordt bij hoeve Keverberg op de Huls (gemeente Simpelveld) een herdenkingskruis geïnstalleerd. Dit initiatief is van Marc Hermans en Frans Abels. Hiermee worden de 13 Kerkradenaren (Bransch, Collinet, Frings, Jongen, Koonen, Lochtman, Van Tuyl, Kochen, Van Ooijen, Hanssen en Janssen) herdacht die tijdens de evacuatie overlijden. Het kruis wordt geschonken door de gemeente Kerkrade, de sokkel door Abel's buurman Pierre Ploum en een informatie-plaquette door gemeente Simpelveld. Twee jaar later, op 7 october 2012 wordt de evacuatie en de bevrijding nagespeeld in de straten van Terwinselen.

Route

Knooppunt Einderstraat/Grupellostraat
Het kruispunt Einderstraat - Grupellostraat zoals dat hierboven op de afbeeldingen staat, is op 25 september 1944 knooppunt van een aantal personenstromen tijdens de Evacuatie. Vanuit de Einderstraat komen mensen uit Nulland (en verder)en uit het Centrum en vanuit de Grupellostraat komen mensen uit Chevremont en verder. 25.000 Mensen lopen dan na een uur vertraging verder via de Stationsstraat en de Vauputsweg richting Locht en dorpen in het gebied daarachter.
Stationsstraat
De Stationsstraat
Anno 2006
zorgt voor de vertraging omdat zij bezaaid ligt met mijnen (die eerst door het Duitse leger worden gemarkeerd door het aanbrengen van een looproute door middel van rode linten) en de evacuees om granaattrechters heen moeten lopen.
Stationsplein
Hambosweg
Vauputsweg
Schifferheidestraat
Industriestraat
Ter hoogte van de Willem-Sophia mijn staat de politie en de Ordedienst gereed om NSB-ers en collaborateurs uit de rij evacuees te plukken. Dit gaat niet foutloos. Ook niet-NSB-ers en niet-collaborateurs worden uit de stroom reizigers gehaald.
Drievogelstraat
Locht
Veel Kerkradenaren verwachten naar Heerlen te kunnen lopen, waar zij familie of kennissen hebben wonen. De stroom evacuees wordt echter richting Ubachsberg gestuurd. De weg Heerlen-Aken is belangrijke doorvoer-route voor Amerikaans legermaterieel.
Rukkerweg
De straat wordt in Kerkrade in bange dagen, Rukkertweg genoemd.
Imstenrade
Ubachsberg
Wylre

Ziekenhuis

Personeel en patiënten van het ziekenhuis en het Maria Oord vertrekken op 26 september vanuit het ziekenhuis. Bij de evacuatie een dag eerder is al een deel van de patiënten en personeel vertrokken naar Rolduc, om daar verder verpleegd te worden.

De evacués keren vanaf 23 october 1944 terug.

Route

De evacués vandaag, vertrekken om 9:30 over de route:

Een deel van het personeel en patiënten gaat naar het ziekenhuis in Heerlen en de anderen gaan naar hotel Franssen in Valkenburg. Deze laatste groep wordt later overgeplaatst naar het klooster in Aalbeek.

Rolduc

Vandaag vertrekken de Heren en Zusters van Rolduc. Ook tachtig zieken en ouden van dagen vertrekken van Kerkrade-Oost naar Kerkrade-West. Tussen 13:00 en 18:00 uur is er een staakt-het-vuren. Het Rode Kruis haalt in die periode iedereen weg van Rolduc.

Eygelshoven

Zij keren vanaf 10 october 1944 terug naar hun woningen. Het is vooralsnog niet bekend wanneer hun evacuatie begint.

Media

De evacuatie is onderwerp van de volgende Media: Kerkrade evacueert, De Holz Onder Oorlogsvuur, Kerkrade in bange dagen en De Bleijerheidse achterblijvers. In het boekje Kerkrade en zijn inwoners in de oorlog 1940-1945 staat dat het aantal evacués 26.500 bedraagt. Kerkrade in bange dagen vermeldt 30.500 evacués.