Ing krisboombesjeeróng óp de Holletsje Koel in de 80er joare

Proza van Jos Reinard. Het wordt uitgegeven in het boek Mosalect[1].

Info: Ing krisboombesjeeróng óp de Holletsje Koel in de 80er joare
Jaar: 0000
Componist:
Schrijver: Jos Reinard
Publiek Domein: Nee[2]
Info: Mosalect}

Wat woar dat vrui-jer in de auw tsiet ee vräue óp et Krisfes. En da bezongesj van die jroësse sjtröp, die nog tse jonk woare vuur tse wirke, evvel vuur alles irn sjtand woare, wat va Jod woar verboane. Et KirchrOatsjer krislidsje „Hailiechste Nacht", dat woeet ziech al ummer in vuuroes jelieert, bezOngesj van die jonge, woa der vadder van op de Hollentsje Koel wirreket, wail dat aan der krisboom jerszinge mont wade en wee et heiste Make Unit, kreeg jet ekstraats. Aan de Holletsje Koel zaat me ooch ins de „tsentsekoel", aan der Prick der „kruummel". Um Krissemes doeret de jOnge de vesper ummer vul tse lang, wail jidderinne jeer et ieesjte wOl zia aan de poats, vuur ziech ing jouw plaatsj kOnne tse zukke aan der krisboom. Die besjeerOng woar mar jet vuur „jehatsde"." jouw klijer en ing kap kOnt me nit broeche. Den de klijer mOnte bauw va iezer ziee en de kap wuuer me kwiet woade in die rultserij.

Aan de poats, woa de vaarsjtoeef* loog, woeet ziech verzammelt. Wee vuur 't ieesjte mit jOng noa der krisboom — koam ooch vuur et ieesjte moal als sjwatse köalder noa heem. De hare koame inne noa der angere Op de vaarsjtoeef aa en went ziech al mar inne blikke 1os, woeet et krislidsje aajesjtimmt: „Hailiechstee Nacht! Hailiechstee Nacht!" Wie döks dat dat aajesjtimt woeet, wees Ozze Herrejot; et woar aan et letste noch mar ee brulle en böake van de kauw. Et zoog ziech oes alsof de heere extra sjpas hauwe, wail ze al ins bies aan de poats koame en ze doch nit opdinge. Endliech, wen ze Opjóng, sjtuurmet alles mit hoeraa!" in inne knauel noa de vaarsjtoeef i. De heere en de vraule* van der Els, die in de vaarsjtoeef woare, laachete dat ze ziech sjodde wie de band pasjents en dui-jets de duur eri koam en ziech aan der krisboom sjtellet, dee in inne hoek Op inne dusj sjtOng. Dee boom woeet bew6ngert mit Me monk. Wee et ieesjte moal mit koam en nog jinne krisboom jezin hauw, wcis nit watte zoog: die vul katse, dat food en zilver, eppel en neus draa en dan die wekkemander zoa jroas! De ooje luuetete va vraud. In ing andach vauwwete ziech de heng en in ing anger sjtiemmOng klOnk et: „Hailiechste Nacht! Hailiechste Nacht!" Zoee verts& miech inne nOnk zienne ieesjte mitjank noa der Krisboom.

Iech woeet van mieng tswai auwer breur mitjenoame en woar al vuurhin insjroeweet woeëde, wie iech miech mont verhauwe vaweege et aafname en sjnappe. Noa et lidsje hool inne heer mit inne julde bril ing aasjproach; watte zaat, dat versjtOng iech nit; iech zoog nuus angesj wie der krisboom en de wekkemander mit hon eede piefe in der kop. Opins vlooge neus inne ek — alles drOp aa en druvver; doe vloogen er inne angere ek iech kroog ing haffel op der kop en jing intsieje in heng. Tsentse kliengelete Oppen eed. Et woar inne Onger en uvveree, e jesjprings en jevals, döks tsing op inne knauel. Iech zoeët ooch mit noa neus en tsente en kont jing vinge, wail de vaarsjtoeef mit tsij-jelsjting" woar belaat en injesjmiert, zoeedat alles in de ritse vool. Mit tswai vingere mont me ze zieë eroes tse krieje en went dan inne eroes sjprOng, sjnappete angere dernoa. Zoee hauw iech er dan mit alle muite e paar kreje en wól tse tselle, doe sjloog inne angere jOng miech Onger de hank — voet woare ze werm. Iech kreesj — angere kreesje al lang; iech wOs nit woavuur, mar noen wos iech et. Inne van de heëre koam bij miech en zaat:

„Deh mentje, hasteter jet. Doch ze jauw in de boksetesj, da kan ze diech jinne aafneeme; dOch mit wie de angere en sjpring”. Iech loos miech dat jing tswaimoal zaaje. Mar kom woare ze in tesj, sjprOng iech ooch: evvel nit va vraud — die woare jlui-je hees! Iech sjnappet mit wat iech krieje kOnt, mar noen loeezer: alles jOng trek noan boksetesj in. Opins vloog inne wekkeman jraad vuur miech. Inne sjnap hauw iech em mit de biend; iech dui-jet em jauw weer miech aa. Mie broor zaat: „Bring em aan duuer, noa der Joeehan!" Dat woar Ozze äudste. „Dee verwaart alles." Ieër iech aan duuer woar, woar iech der wekkeman hòf kwiet; onge en oave hauwe de jonge em der kop en de bee aafjeresse. Wie iech wirrem eri koam, vloog jraad net ing jroeesse print weer miech aa; die hauw iech jants jehauwe.

In de vaarsjtoeef woar aan et letste inne mul, dat me der krisboom bauw nit miee zoog. Et tsentse sjnappe jOng nit miee zoee flot; et woeeteter Opjeraaft, mar die vlooje ooch wirrem en zoog me de jonge op de vingere bloaze; — de tsentse woare zoee jlui, wie de sjutsesjief van de sjutse des kirmetsmondes, went ze van de sjtang aaf vool. Jidderinne woar zoee sjwats wie inne koelkOalder en die jekresje hauwe, zoog me inne bril va drek in et jezich. Mennieje bokseboam hOng mar a inne knoof; zelfs de vaan hong hij en doa eroes. De heere laachete, dat ze ziech sjódde.

Wie de toemmelij noen lang jenOg jedoert, hoeet et tsentse werpe op en woeet alles ruiiejer. Et doeret ing tsiet, bis ziech der sjtup vertrokke en der auwe heer jet berui-iejOng in de band kreeg. Alles dui-jet mar op der krisboom en de mangele mit de wekkemander aa. Ieër inne wekkeman kreeg, mOnt nog ins et ieesjte et krislidsje aajesjtimt weede, evvel kreftieg; doe brooch et lOs: „Hailiechstee Nacht! Hailiechstee-ee Nacht!" .. . Doanoa woeete de wekkemander en printe oes-jedeeld; alles drenget ziech wie de jOng verreke aan der trOg. Ee paarmoal bauw bij de vutsjte vuuraa, reese de jroeesse löbbeze miech wirrem tseruk; et nótset nuus, al houwet iech ooch al um miech erum, Iech woeet der hingesjte.

Der Soere (dat woar et oalismentsje, dee sjOt de köaldere de lamp vol oalieg, ieër ze aafvoore) knieppet miech e ouw en zaat miech sjtil aan e oeer: „Waat mar jungsj-je, ziech mar rui-ieg et zind er nog jenOg doa; de letste krient de jruuetste, doa han iech vuur jezOrgd". Sjliesliech woar iech dan als der letste draa. „Er is niets meer", zaat der heër, dee ze hauw oes-jedeeld. Wie et miech doe woeet, wees iech niet; iech wó1 nit kriesje; evvel de troane loofete inne noe de bakke aaf. De anger jonge laachete miech oes en weeze mit inne vinger langs de naas : „Kiesj ! Langs de naas ! Beuh ."

Wie iech bauw bis aan duur jetsoekkelt woar, noom der Soere miech mit inne mouw en zaat al laachents: „Hee hat nog jet vOnge, jank um jOng." Inne noe drieenet iech miech um en der auwe heer winket al jrieemelets, ich zouw bij hem kómme. Hee ding miech ing sjplingter nui kap um en ing jroeesse roee jesjtrikde sjal in der hOs, rikket miech inne wekkeman bauw zoee jroees wie ich zelver woar. „De laatste, de beste", laachet der heer en joof miech ooch nog ee willempsje in voes. Iech wOs nit, wie et miech woar; dat woar tse vul. De troane loofete wirrem de bakke aaf; et woareter waal angere wie vuurhin. Et flietset miech durch der kop: „Dem krieste doch jeklaut van de anger jonge" en kneufet der wekkeman Onger de rok. Alles laachet — der wekkeman hong bauw Oppen eed en doch duijete miech onger de kin, zoeedat iech der kop in der nak mont leeje. Aan duur woar alles sjpraachloos en paasete miech óp; mieng breur maachete ee sjpaleer" en deelete puuf en sjtuues oes, wee miech tsenoa wol kOmme. Dat woar vuur de lang naaze, die ze miech jemaat hauwe. Al zaate ze ooch de ieesjte tsiet aa miech: „de sjallekap."

Iech hauw de kap nog döks aafjedoa vuur de koelheere en huuj dink iech nog mit vraud aan die Krissemes tseruk.

J. Reinard

Referenties

Indien de bron van (delen van) bovenstaande informatie bekend is, is dit hier beneden vermeld.

  1. http://www.dbnl.org/arch/brui012mosa01_01/pag/brui012mosa01_01.pdf pagina 85 dd 20170519
  2. Deze tekst is geen Publiek Domein.
    Het is dan ook niet toegestaan om zonder toestemming van de rechthebbende, deze tekst te veranderen of her-uit te geven. Deze tekst mag wel worden gebruikt voor eigen gebruik en/of studiedoeleinden.