Limburg

20140920-Locht-1714.JPG


Algemeen

Limburg is genoemd naar de burcht "Limbourg", gelegen aan het riviertje de Vesdre in de Ardennen. Deze burcht is de zetel van een middeleeuws vorstendom waar ook een gedeelte van het Maasland ten noorden van Luik deel van uitmaakt. Na de Napoleontische tijd voegen de grote mogendheden het gebied bij het nieuwe Koninkrijk der Nederlanden, waartoe ook België behoort. De politieke integratie in het nederlandse staatsverband begint hiermee dus reeds in 1815.

De eerste koning, Willem I, geeft het de naam Limburg.

Na de afscheiding van België wordt Limburg in 1839 tussen beide landen verdeeld. Haar strategische ligging maakt Limburg eeuwenlang tot een omstreden gebied voor Europese grootmachten. Romeinen, Spanjaarden, Pruisen, Oostenrijkers en Fransen zijn er in een gegeven periode heer en meester. Het Congres van London (11 mei 1867) bepaalt dat Limburg de elfde provincie van Nederland wordt. Kerkrade is dan al Nederlands (zie: Heerschappij) zinds het Verdrag van London in 1839. De benaming Hertogdom blijft tot 1906 bestaan.

Het onstaan van de Limburgse heuvels

De Zuid-Limburgse heuvels zijn ontstaan door het werk van beken en rivieren. Tijdens de laatste ijstijden is Limburg een deel van de West-Europese laagvlakte. Dit is het moment waarop de zuidlimburgse bodem in beweging komt. Samen met het Ardennen-Eiffelmassief wordt de bodem in fasen omhoog gedrukt. Dit dwingt de Maas haar loop steeds meer naar het westen te verleggen. Er ontstaan tevens zijrivieren en -beken die hun water naar de Maas afvoeren. Ze snijden diep door de zachte mergel-, zand- en grindlagen en vormen zo dalen. Deze zijn in de loop der tijd steeds dieper en breder geworden. Het Maas- en Geuldal zijn nu de grootste. De plateaus zijn de overblijfselen van de oude vlakte. Zij vormen nu de toppen van de heuvels. Je fietst dus niet heuvels op of af, maar dalen in en uit. Omdat de stijging in het zuidoosten het sterkst is geweest liggen daar de hoogste punten. Alle plateaus hellen in noordwestelijke richting.

Land van Overmaas

Het huidige Zuid-Limburg bestaat op gegeven moment uit drie van de vier Landen van Overmaas: het Graafschap Dalhem, het Land 's- Hertogenrade en het Land Valkenburg. Het vierde deel (Hertogdom Limburg) ligt tegenwoordig geheel in België. De Nederlandse provincie Limburg bezit nu slechts enkele vierkante meters van het oude hertogdom dat de provincie haar naam geeft. Deze stukjes grond zijn bovendien pas in 1843 bij Limburg gekomen. De naam Limburg voor de Nederlandse provincie, wordt gegeven op verzoek van Koning Willem I.

In 1244 verwierf Hertog Hendrik I van Brabant het Graafschap Dalhem. Brabant stelt door de overwinning in de slag bij Wörringen in 1288 het bezit van het Hertogdom Limburg veilig. Dat is dan reeds in personele unie met 's-Hertogenrade verenigd. In 1347 verwerft Brabant nog het Land van Valkenburg. Deze vier gewesten worden "Landen van Overmaas" genoemd, omdat ze gezien vanuit Brabant aan de overkant van de Maas liggen.

Hertogdom Limburg

Het hertogdom Limburg is een van de oude Nederlanden en behoort tot de Zeventien Provinciën. Het is helemaal in het oosten van de Bourgondische Kreits gelegen, en ligt verspreid over de provincie Luik, Nederlands Limburg, de Voerstreek en Duitsland.

Door huwelijk van Saffenburg, Mathilde van met de hertog van Limburg, Hendrik II, wordt het Land van Rode, Limburgs. 3 Hertogen en 2 Hertoginnen liggen begraven in de kerk van Rolduc.

Hertogen in limburg

Tegen de zin van Reinoud worden de opvolgingsrechten (het echtpaar Irmgard van Limburg / Reinoud I van Gelre is kinderloos) verkocht aan Jan I van Brabant. Ondanks de Slag bij Woeringen (tot 5 juni 1288) met Hertog Jan I van Brabant, blijft dit zo. Reinoud zelf heeft wel de titel Hertog van Limburg, maar niet het opvolgingsrecht.

Trivia

Reinoud I van Gelre zal na het overlijden van Irmgard van Limburg hertrouwen met Margaretha van Vlaanderen van Dampierre. Zijn nieuwe schoonvader is Gwijde (Guy) de Damppierre die getrouwd is met Isabella van Luxemburg. Uit een eerder huwelijk met Mathilda van Bettune heeft Guy nog een dochter die ook Margaretha heet. Deze Margaretha's zijn dus half-zussen. De Margaretha uit het eerste huwelijk, trouwt in 1273 Jan I van Brabant. Dat maakt beide kemphanen half-zwagers van elkaar.

Hertogen in Limburg (Branbant-periode)

  • 1267 - 1294 Jan I van Brabant
  • 1294 - 1312 Jan II van Brabant
  • 1312 - 1355 Jan III van Brabant
  • 1355 - 1406 Johanna van Brabant (tot 1383 samen met Wenceslas I van Luxemburg)
  • 1406 - 1415 Antoon van Bourgondië
  • 1415 - 1427 Jan IV van Brabant
  • 1427 - 1430 Filips van Saint-Pol
  • 1430 - 1467 Filips de Goede
  • 1467 - 1477 Karel de Stoute
  • 1477 - 1482 Maria van Bourgondië
  • 1482 - 1506 Filips de Schone (van 1482 tot 1492 onder voogdij van Maximiliaan I van Oostenrijk)
  • 1506 - 1555 Keizer Karel V (van 1506 tot 1515 onder voogdij van Maximiliaan I van Oostenrijk)
  • 1555 - 1598 Filips II van Spanje
  • 1598 - 1621 Filips III van Spanje
  • 1621 - 1665 Filips IV van Spanje
  • 1665 - 1700 Karel II van Spanje
  • 1700 - 1713 Spaanse Successieoorlog: Filips V van Anjou (tot 1712 in de Zuidelijke Nederlanden; tot 1713/1714 in het Noorden)
  • 1713 - 1740 Karel VI van het Heilige Roomse Rijk
  • 1745 - 1765 Frans I Stefan van het Heilige Roomse Rijk
  • 1765 - 1790 Jozef II van het Heilige Roomse Rijk
  • 1790 - 1792 Leopold II van het Heilige Roomse Rijk
  • 1792 - 1795 Frans II van Oostenrijk

Met de opheffing van het Ancien Régime wordt in 1795 ook het Hertogdom Brabant (en dus het Hertogdom Limburg) opgeheven.

Belgisch- en Nederlands Limburg

In tegenstelling tot wat algemeen aangenomen wordt, zijn de moderne provincies Belgisch Limburg en Nederlands Limburg helemaal niet de opvolgers van bovenstaand hertogdom. Belgisch Limburg is ontstaan uit het graafschap Loon, een graafschap dat in 1366 geannexeerd wordt door het prinsbisdom Luik, al behoort de Voerstreek effectief tot het oude hertogdom. Nederlands Limburg is voor het grootste deel ontstaan uit Spaans Gelderland, maar onder andere Maastricht behoort er dan wel weer toe. Samen met de landen van Overmaas vormt zij de Staten van Limburg en Overmaas, die zetelen in de Staten-Generaal van de Nederlanden. Na de vorming van de Republiek, worden de katholieke landen van Overmaas, voor zover zij in Staatse handen zijn, bestuurd als Generaliteitslanden, dat wil zeggen door de Staten-Generaal, maar zonder hier inspraak in te hebben. Andere delen van de landen van Overmaas blijven Spaans respectievelijk Oostenrijks.

Limburg heeft sinds de Slag van Woeringen in 1288, waarin Hertogdom Brabant het Hertogdom Limburg overwint, een sterke band met Brabant, wat zo blijft tot de Franse Revolutie. De Hertogen van Limburg en Brabant zijn sinds dan immers dezelfde persoon, met andere woorden, Limburg en Brabant zijn verenigd in een personele unie.

Bij de Franse Revolutie wordt Limburg opgedoekt, en grotendeels bij Luik gevoegd, dat het département Ourthe wordt genoemd. Na de restauratie van het Ancien Régime in 1814/1815 blijft koning Willem I de Franse departementen gebruiken in zijn Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, maar geeft ze de oude namen van de oude vorstendommen. Omdat op die manier de naam Limburg dreigt verloren te gaan, geeft hij aan het département Meuse Inferieure (een samenvoegsel van het Land van Loon en Spaans Gelderland) de naam Limburg, een naam die is blijven doorklinken in de namen van de gelijknamige provincies van Vlaanderen en Nederland.

Gouverneur

Op gegeven moment wordt bestuurlijk Limburg voorzien van een Commisaris der Koningin. Net zoals dit in de andere provincies ook gebeurt. Alleen in Limburg krijgt deze eveneens de titel Gouverneur. Deze titel herinnert aan de tijd dat Limburg een Hertogdom is. Onderstaand lijstje van Gouverneurs is verre van compleet. Een overzicht van Graven en Hertogen staat vermeld bij Heerschappij.

2005-0000 Leonardus Johannes Petrus Maria Frissen (Geboren op 24 juni 1950)
1993-2005 Baron Berend-Jan Marie van Voorst tot Voorst (Geboren op 7 februari 1944). Start- en einddatum is telkens 1 juli
0000-0000 Van Sonsbeeck, volgt Graaf De Marchant et D'Ansembourg op
1941-0000 Graaf De Marchant et D'Ansembourg uit Amstenrade, een vooralsnog onbekende periode tijdens de Tweede Wereldoorlog. NSB-lid. De Limburgse kranten vermelden de benoeming op 5 februari 1941.
1856-1874 Jonkheer Mr. Pieter Joseph August Marie Does de Willebois (17 februari 1816 - 15 october 1892) van 1 october 1856 tot 27 augustus 1874 ([Bron: http://www.parlement.com/9291000/biof/02036)
1845-1846 Macpherson, M.D.E., (sinds 27 october. Hij overlijdt op 19 januari 1846
1841-1845 Jonkheer J.E.P.E. Gericke van Herwijnen sinds 12 januari 1841. Hij wordt op 7 februari 1836 in de adelstand verheven en overlijdt op 19 november 1845
0000-0000 Meeuwen, Jonkheer Mr. E.J.P. van