Ploum, Nico (componist)

Ouders Ouders
  1. Frans Jozef Ploum
  2. Onbekend
  1. Onbekend
  2. Onbekend
Ploum, Nico (componist) X Keetje Gillesen
1943
  1. Angelica Fennell-Ploum[1]
  2. Frans
  3. Marlene
  4. Paul
  5. Wim
Doeëdetseddel-nico-ploum-20040807-labelled.png

Schrijver en componist,

Algemeen

Veel gedichten en liedjes in het Kerkraads Dialect zijn van zijn hand. Hij wordt geboren in 1914 op 27 december, trouwt op 15 mei 1943 Keetje Gillesen (24 november 1919 - 23 juli 2013) en overlijdt op Zaterdag 7 augustus 2004[2]. Zij ontmoeten elkaar wanneer ze samen op 10 mei 1940 naar de binnentrekkende duitsers staan te kijken. Zij krijgen zeker 2 dochter, Angelica en Marlene en 2 zoons, Frans (die Frank genoemd wordt[3]), Paul en Wim.

Op 26 april 1996 ontvangt hij de versierselen die horen bij zijn benoeming tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. In 1996 wordt hij onderscheiden met D'r Julde Kompel, die hij ontvangt op 24 november 1995. In 1981, op 23 januari ontvangt hij d'r Sjwatse Kater van de Prinsenraad van Kirchröatsjer Vasteloavends Verain Alaaf Kirchroa 1936. Dit, voor zijn werk als als zanger, componist en tekstschrijver.

In 2019 wordt op 5 januari Kirchröadsjer Sjpetsiejaliteet (stichting) opgericht die ijvert voor de realisatie van een bordtbeeld van Nico in de Hub[4].

IM

De maandag, volgend op zijn overlijden, verschijnt onderstaand bericht in Dagblad de Limburger.

Kerkrades favoriet carnavallist Nico Ploum (89) overleden
Welke Kerkradenaar kent hem niet? Nico Ploum. De auteur van tientallen liedjes, waaronder "Hot de Honder in d'r Sjtal, Rodazengersmarsj, Inne sjunne zommerdaag". En niet te vergeten zijn bekendste hit: "Kirchröadsjer Maedsjer". De man die elk jaar zijn bijdrage leverde aan de toespraak van de nieuwe carnavalsprins. Maar ook de peetvader van de Kirchröadsjer Sjlajere en het brein achter de wekelijkse gedichten in het dialect in het huis-aan-huis-blad De Zuid Limburger in Kerkrade. "En dat waren niet van die Sinterklaasgedichtjes die iedereen kan schrijven", zegt collega-dichter Hirsch, Herman. "Het waren gedichten waar verhaal in zit, met mooi rijm. Nico was daar echt een meester in. Hij was niet voor niets onze stadspoëet."
In zijn beginjaren zocht Ploum nog wel eens de grenzen op, zegt Karel Thelen, oud-secretaris van de dialectvereniging Kirchröadsjer Plat en al meer dan twintig jaar een goede vriend van Ploum: "Zijn lied Ja, die mokkel werd in 1949 door de plaatselijke overheid te schunnig gevonden en geboycot. Maar in Keulen scoorde hij een hit. Het duurde niet lang of heel Kerkrade zong. Ja, die mokkel, ja die pöl die wèl iech pütsje."
Zijn woning aan de Oranjestraat werd wel eens gekscherend Huisje Weltevree genoemd. Zeker in de jaren tachtig toen hij een paar kamers verhuurde aan jongeren en deze woning het middelpunt werd van de dialectmuziek in Kerkrade. Maar waar veel Kerkradenaren hem ook van kennen is zijn fiets. Thelen: "Hij kon beter fietsen dan lopen. Tot ver in de tachtig reed hij nog naar de Ardennen en Noord-Limburg. Hij deed nog allerlei boodschapjes voor zijn zoon die het sanitairbedrijf van hem heeft overgenomen. Knijper in de broekspijpen. Wel altijd een heer, ook op de fiets."
Het bericht van zijn overlijden kwam voor Hirsch als een een verrassing: "Ploum was een taaie. We wisten dat hij oud was, maar hij kon nooit stil zitten. Was altijd vrolijk. Als hij de kans kreeg dan stond hij achter de microfoon. Soms moest hij dan naar adem happen, maar hij stond er."
Daarom realiseerde je je niet dat hij bijna negentig was, blijkt uit verschillende reacties. "Een echte levenskunstenaar", voegt Thelen eraantoe. "Je kon nog geen vijf minuten bij hem binnen staan of hij zat achter de piano. Hij had zich het dialect op een heel specifieke manier eigen gemaakt: recht voor zijn raap, kort, bondig, sterk met de omgeving verbonden."
Ploum kreeg in zijn leven erkenning voor zijn werk. Hij werd Ridder in de orde van Oranje Nassau en hem viel ook de hoogste plaatselijke carnavalsonderscheiding ten deel: D'r Julde Kompel.
Het afgelopen jaar namen zijn krachten steeds verder af. Rondom de jaarwisseling zette hij zijn wekelijkse gedichten voor de Zuid-Limburger stop. De inspiratie bleef steken. Hartproblemen zorgden ervoor dat hij steeds meer ging slapen en zaterdag werd hij thuis in zijn eigen bed niet meer wakker uit een middagdutje.

Op het het gedachtenisprentje staat bij zijn overlijden de tekst[5]:

Went 't sjtil weëd doa va binne
Da weëd diech waal ieëtsj richtieg kloar
Dat de tsiet die-ts te tsezame
De sjunste van die leëve woar

Carriere

Nico werkt in het loodgietersbedrijf van zijn vader te Spekholzerheide tot 1 januari 1955. Hij start op die datum een eigen loodgietersbedrijf in Kerkrade-Centrum aan de Oranjestraat 18. 15 Jaar later gaat het bedrijf over in handen van zijn zoon, terwijl hij werknemer blijft. In 1980 gaat hij met pensioen.

Aan het begin van de jaren 30 van de 20e Eeuw volgt hij een opleiding tot tenor bij de muziekpedagoog Morten Svenson. Vanaf dat moment tot aan het begin van WO II is hij verbonden aan de Opera van Aken[6].

Producten

Raimelereij

Dit is een verzameling gedichten en spreuken die in een gegeven periode achterop de afstreepkaartjes van Café Jo Goebbels verschijnen. Hieraan werkt Nico mee, maar ook Frans Haselier.

Verwend
De mam broecht mar tse piepe
Da kunt d'r pap al mit d'r öal

Liedjes

  • Aod Eresjting
  • D'r Haan
  • De sjpas die hat jing jrenze
  • Eva. De opname van 10 oktober 1952 verschijnt op 'Batailles Carnavallade deel 3 dd 1998[7]
  • Doa bin iech heem
  • Hot de honder in d'r sjtal
  • Inne sjunne zommerdaag
  • Ja, die Mokkel (1955) verschijnt in 1997 op de CD Batailles Carnavallade 2 van Omroep Limburg onder nummer OL53-199801[8]
  • Jardemarsj
  • Kirchröatsjer_meëdsjer
  • Maria Magdaleen
  • Rodazengersmarsj
  • 't retsept
  • Vier blieve hu i Kirchroa
  • Vier hant wat v'r hant en vŕ zunt wat v'r zunt (Winnaar Sjlajerparade 1994)

Trivia

Borstbeeld
In 2018 start op 5 november een Crowd-fundings actie voor een borstbeeld van Nico in de HuB[9]. Dit op initiatief van Marc Charlier, Joost Meijs en Marc Hermans. Maria Stams en José Fijnaut, die in Atelier K onder de naam Koppig Limburg een eigen atelier voor portretten hebben, krijgen de opdracht om het beeld te maken. De onthulling vindt plaats voorafgaand aan het derde Sjpetsiejalietètekonzeët in de HuB op 28 november 2019.[10]
Tuinhuis
Zijn tuinhuis wordt in 2006 in verband met uitbreiding van het familiebedrijf Ploum-Gillessen te koop aangeboden. Het tuinhuis wordt in 1976 neergezet en uitgerust met rustbank en harmonium. Het is de plek waar vrijwel al zijn teksten en muziek geschreven worden. Het wordt even later aangeschaft door Conferentiecentrum Rolduc en gaat deel uit maken van de kerst-expositie. Anno 2016 staat het bij bloemisterij Abby Lempers aan de Graaf Saffenburgweg.
Huisje Weltevree
Aan het begin van de jaren 80 wordt een aantal kamers boven het loodgietersbedrijf verhuurt. De voornamelijk jonge huurders worden al snel betiteld als de eerste Kerkraadse commune onder de naam: Huisje Weltevree. Een deel van de bewoners vindt zich terug in de formatie Ummer d'r Neaver.
Knipa meets Ploum
Op 16 februari 2014 vieren de jubilerende carnavalsverenigingen De Winkbülle en Kirchröatsjer Vasteloavends Verain Alaaf Kirchroa 1936 dit met een eerbetoon aan Wiel Knipa en Nico Ploum. Met medewerking van Joost Meijs, Frits Pelt, Marc Hermans en Hans van der Locht.
Aubade
Nico brengt Keetje een aubade onder het balkon, tijdens WO II, tijdens het sper-tijd. Het kost hem een nachtje brommen in het politiebureau[11].
Naamgeving
Fb-ks1-nicoploumhub-pascalnelis-20171115.jpg
In 2016 en 2017 stijgt de animo een toponiem naar Nico te vernoemen. De volgende plekken worden in de Social Media genoemd: het Martin Buberplein, een pop-up-pool aan de Hoofdstraat, het Stadspark en op 12 november 2017 wordt ludiek voorgesteld het Wijngracht Theater naar hem te vernoemen.

Verder

Referenties

Indien de bron van (delen van) bovenstaande informatie bekend is, is dit hier beneden vermeld.

  1. Kerkrade Onderweg Deel 20
  2. Herinneringsprentje dd 20040807
  3. Kerkrade Onderweg Deel 20
  4. Via Limburg dd 20190109 pg 1
  5. uit: In d'r sjoeës van de hemet
  6. Kerkrade Onderweg Deel 20
  7. Batailles Carnavallade deel 3 dd 1998
  8. Batailles Carnavallade deel 2 dd 1997
  9. Via Limburg dd 20181114 pg 10
  10. De Limburger 20191105
  11. Kerkrade Onderweg Deel 20