Reformatie

Gebeurtenis,

Deze kerkhervorming in de 16e Eeuw begint met Luthers 95 stellingen tegen de aflaat (1517). Het blijkt een mislukte poging tot reformatie van de leer en organisatie van Rooms-Katholieke Kerk maar is wel de oorsprong van de Protestantse Kerken. Naast Luther treden Zwingli en Calvijn op met kritiek op het oppergezag van de paus, verwereldlijking van de geestelijheid en kerkelijke misstanden. Zij leggen de nadruk op Bijbel en kerkvaders, waaruit wordt afgeleid dat de mens het heil niet verkrijgt door goede werken, maar alleen door geloof en genade. Andere geschilpunten betreffen onder andere de sacramenten, het priesterschap (alle gelovigen zijn priesters) en de scheiding van Kerk en Staat.

De breuk wordt een feit doordat Rome de diepte van het conflict miskent en het houden van een concilie uitstelt (tot 1545, het concilie van Trente). Dan is geen verzoening meer mogelijk, alleen bestrijding, hetgeen resulteert in de contra-Reformatie.

Contra-Reformatie

Vaak wordt de Contra-Reformatie beschouwd als onderdeel van de, in de 16e Eeuw begonnen, Katholieke Reformatie. Het is het streven van de Rooms-Katholieke Kerk in de tweede helft van de 16e Eeuw en de eerste helft van de 17e Eeuw om het door de Reformatie verloren gegane terrein te heroveren. Op gang gebracht door het concilie van Trente (1545 - 1563), op geestelijk gebied bevorderd door de inquisitie en de jezuïeten, op wereldlijk gebied door het Spaanse imperialisme (Filips II). Het dieptepunt in Frankrijk is de Bartholomeusnacht in 1572. In Duitsland wordt het conflict uitgevochten in de Dertigjarige Oorlog.