St. Sebastianus-Schuttersbroederschap Kerkrade 1617/Koningen uit de 17e eeuw

De namen van de 17e eeuwse koningen zijn:

  1. I.D.S. 1617: Dit oudste Koningsschild behoort aan Johan, Daniel Spies, Heer te Erenstein. Onder de letters I.D.S. vinden we het familiewapen van de familie Spies, te weten een gekroonde leeuw met 9 stuks Jacobsschelpen;
  2. P.H. 1619: Dit schild is gemakkelijk te ontcijferen, het draagt het wapen van de Horpusch. Prelaat Horpusch, Abt van Kloosterrade is derhalve eigenaar van dit schild. Het wapen is keper vergezeld van een 6-puntige ster;
  3. 1621: (x) P. Dotzenbergh;
  4. 1624: (x) J.R. (Jacob Rottkrans ??);
  5. 1625: (x) A.T. (Arnoldus Tevis ?? Scheffen);
  6. I.D.S. 1626: Dit schild staat op de lijst van 1798 als verwijderd schild van J. Spies.;
  7. 1627: C.K. (ovaal met gegoten rand)(Claes Kirchhoff ?? Scheffen ??);
  8. 1629: (x) Henr. Poyck ;
  9. 1632: I.S. Anno 1632, Dit schild staat op de lijst van 1798 als verwijderd schild;
  10. Op dit schild staat het wapen van Spies maar geen jaartal of initialen.
  11. 1632: Dit schild is evenals schild 9) in ovale vorm en met een gegoten opengewerkte rand. De inscriptie vertoont een gevierendeeld wapen. Twee vierkanten dragen het wapen als op het schild van 1619, terwijl de twee andere hokjes een slangenkruis vertonen, boven het schild no. 10 en no. 11 zien we het wapen van Spies. Er staan echter slechts 8 schelpen. Die vóór de kop ontbreekt. De schilden no. 10 en 11 zijn aan elkaar vast gesoldeerd. Bij de telling van de schilden worden ze als twee aparte schilden beschouwd. Dit schild is vermoedelijk ook een van de schilden die vermeld staan op de lijst van 1798;
  12. 1633: Henricus Poyck. Aan de keerzijde een zwaard waaronder een huis met het jaartal en H.P.
  13. 1634: Henricus Poyck, Schreiber zu Kirchraht 1634. Hetzelfde als no. 12.
  14. (x) H. Pelzer
  15. 1640: C.D.W. Dit schild draagt het wapen van Caspar Duckweiler, abt van Kloosterrade. Ovaal met gegoten opengewerkte rand met wapen, een versmalde vaas vergezeld van 2 bloemen met 4-bladige kroon en een W. boven het schild een kromstaf en banderol. Aan de keerzijde: Anno 1640
  16. 1641: Neis van Capel o.a. Koning;
  17. 1643: P.D. (Paulis Dautzenberg ??). Tulp of lelie binnen een schuin geplaatst rechthoekig lijstje en het jaartal;
  18. 1644: Henricus Poyck Schulteis zu Kirchrath 1647 1644, hetzelfde als 1633 en 1634;
  19. 1645: Wilhelm van Spies, Herr zu Ehrenstein Schweinheimb. Einraedt und Kirchrath, Anno 1645;
  20. 1646: (x) Herman Fenken;
  21. 1647: Henricus Poyck Schulteis zu Kirchrath 1647 Dit is hetzelfde als no. 18;
  22. 1649: (x) Henr. Poyck;
  23. 1650: Henricus Poyck a.o., 1650 H.P. Hetzelfde als no. 21;
  24. 1651: (x) Henr. Poyck Kaiser;
  25. 1652: Goswinus Mathey, 1652 I.H.S., Ovaal met vlammenrand;
  26. 1656: Hubertus Savelsbergh, Anno 1656, T.H.S. Ovaal met vlammenrand.
  27. 1659: (x) Hub Savelsberg;
  28. 1660: Frans wilhelm von Spies. Herr zu Ehrenstein Schweinheim und Kirchraedt ez. 1660;
  29. 1661: Frantz Wilhelm von Spies.Herr zu Ehrenstein Schweinheim und Kirchraedt ez. 1661;
  30. 1662: Frantz Wilhelm von Spies.Herr zu Ehrenstein Schweinheim und Kirchraedt ez. koning und kaiser 1662;
  31. 1663: (x) Hub. Savelberg;
  32. 1665: (x) Goswin Datzenbergh;
  33. 1666: (x) Wilh. Dotzenbergh, gewesener Burgemeister zu Limburg;
  34. 1667: Henricus Dautzenbergh, 1667 H.D., Burger zu Hartzogenrath. Aan keerzijde het lijstje van schild 1643 met duidelijke heraldlelie. Erboven het jaartal eronder H.D.;
  35. 1670: (x) Mart. Offermans Kohlwaeger;
  36. 1680: (x) Math. Doveren;
  37. 1683: (x) This Gohsens
  38. 1696: (x) Wilh. Hennis
  39. 1697: (x) Fr. Herpers Schöffen
  40. 1699: Joannes Bombai Logman Koning der Bancke Kerikraede Ao 1699. Het wapen is gevierendeeld. Twee vierkantjes vertonen 3 harten. De twee andere vierkanten geven 3 vijfpuntige sterren. De overeenkomst van de schilden no. 34 en 17 doet vermoeden, dat de initialen van 1643 ook Dautzenberg voorstellen. Bij het bezoek aan Herzogenrath bij gelegenheid van het 700-jarig bestaansfeest in 1951 geniet het schild van 1667 als "Burger Hertzogenrath" een bijzondere belangstelling;
  41. 1700: (x) Pet. Casp. Poyck.

Van de 40 vermelde schilden, is het schild van 1617 vanzelfsprekend het meest belangrijke. Buiten de aanhalingen in latere jaren, die spreken van een oprichting in 1617, vormt dit schild het enige definitieve bewijsstuk dat onomstotelijk aangeeft dat de Broederschap minstens van 1617 bestaat. Het schild heeft dan ook een ereplaats aan de Koningsschat waar het als no: 1 aan de zilveren vogel hangt die de Koningsschat siert.

Van 1617 t/m 1699 hangen nog 23 zilveren schilden aan de huidige vogel. Of dit allen Koningsschilden zijn is nog een open vraag, immers dan zouden we moeten aannemen dat Abt Horpusch in 1619 en Abt Caspar Duckweiler in 1640 de Konings¬eer behaald zouden hebben, hoe bevreemdt dit voor moderne mensen ook moge schijnen. Als we de Broederschap bezien in de geest van de 17e eeuw dan behoort het toch niet tot het onmogelijke, dat de schilden van 1619 en 1640 ook inderdaad koningsschilden zijn. De dodenlijst geeft ons immers meerdere vooraanstaande figuren op geestelijk gebied, zodat we ons terecht kunnen afvragen, dat als we hier met schenkingen te doen hebben, waarom niet meer abten of pastoors dit voorbeeld gevolgd zouden hebben. Ook omtrent het oudste schild kunnen we gevoeglijk aannemen, dat het hier een Koningsschild betreft. Niet alleen omdat de familie Spies regelmatig terugkeert, maar ook omdat als het een oprichtingsschild betreft, geschonken door de heer van Erenstein en het ongetwijfeld buiten het familiewapen en de inscriptie I.D.S. 1617, wel meer zou vermelden. Behalve de 23 zilveren schilden zijn er nog zeventien namen uit de 17e eeuw bekend gebleven doordat men bij het besluit van 1798 deze namen opgeschreven heeft. Uit deze gegevens moeten wij tegenwoordig de geschiedenis van de Broederschap in de 17e eeuw reconstrueren. Tot 1650 komt het woord Koning slechts eenmaal voor namelijk op het schild van 1641 van Neis van Capel staat de inscriptie "Koning". Ook daarna is men zeer spaarzaam met het woord Koning.

  • In 1651 zien we de vermelding "Kaiser".
  • In 1662 zien we de vermelding "König en Kaiser".
  • De jaren waarin de vermelding "Coninck" nog voorkomt zijn: 1699 - 1732 - 1756 - 1789.
  • Na 1796 komt regelmatig op ieder schild de vermelding Koning voor.
  • Tot 1796 vermeldt men slechts zes keer de naam Koning, hetgeen er duidelijk op wijst dat men het zilveren schild niet anders kent als het koningsschild. Ook dit zouden we als argument willen aanhalen dat alle schilden, koningsschilden zijn.

Om de lijst van Koningen geheel te completeren zullen we ook de namen vermelden van degenen waarvan geen schild meer tot de Koningsschat hoort, maar waarvan de naam bewaard is gebleven. Deze namen zullen we vermelden en nader aanduiden met een kruisje (x) daar waar het een koning betreft waarvan men het zilveren schild in 1793 heeft omgesmolten en door middel van een cirkeltje (0) als het een naam betreft waarvan het schild is zoekgeraakt.