Tweede Wereldoorlog: verschil tussen versies

(Verzet)
k (Verzet)
Regel 88: Regel 88:
 
==Verzet==
 
==Verzet==
 
[[afbeelding:rayons_verzet_districtheerlen.jpg|thumb]]
 
[[afbeelding:rayons_verzet_districtheerlen.jpg|thumb]]
Pas wanneer de bisschoppen in Nederland zich in [[1943]] op [[16 mei]] openlijk tegen de bezetter beginnen te verzetten, komt het georganiseerde verzet op gang. Dit verzet is verdeeld in districten. Elk district is weer verdeeld in rayons. Rayon 5 ([[Kerkrade]]) ligt in het District [[Heerlen]], dat nagenoeg de gehele mijnstreek omvat. De leiding van een rayon ligt in handen van een dijkhoofd.
+
Pas wanneer de bisschoppen in Nederland zich in [[1943]] op [[16 mei]] openlijk tegen de bezetter beginnen te verzetten, komt het georganiseerde verzet op gang. Dit verzet (LO, Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers) is verdeeld in districten. Elk district is weer verdeeld in rayons. Rayon 5 ([[Kerkrade]]) ligt in het District [[Heerlen]], dat nagenoeg de gehele mijnstreek omvat. Een rayon bestaat uit een aantal dijken. Kerkrade telt 6 dijken. De leiding van dijk ligt bij een dijkhoofd. De rayonleider en dijkhoofden in Kerkrade komen wekeljks bij elkaar.
  
 
De kerngroep van de verzetbeweging in [[Kerkrade]] wordt gevormd door:
 
De kerngroep van de verzetbeweging in [[Kerkrade]] wordt gevormd door:
Regel 94: Regel 94:
 
*Aalmoezenier Beel
 
*Aalmoezenier Beel
 
*Jos en Miets Bemelmans
 
*Jos en Miets Bemelmans
*Theo Goossen
+
*Theo Goossen (rayonleider)
 
*Ruud Goossen
 
*Ruud Goossen
 
*Kapelaan de Groot
 
*Kapelaan de Groot
Regel 100: Regel 100:
 
*Martin Heckmans
 
*Martin Heckmans
 
*Wiel Mingelers
 
*Wiel Mingelers
*Joep Renkens
+
*Joep Renkens (dijkhoofd [[Kerkrade-Centrum]])
 
*Hub Smeets
 
*Hub Smeets
 
*Balth van de Weijer
 
*Balth van de Weijer
  
 
Zij worden ondersteund door een grote groep van onder andere:
 
Zij worden ondersteund door een grote groep van onder andere:
Dokter Appelman, Wim Bemelmans, [[Bemelmans, Jos]] op de [[Holz]], dhr. Buck, Gerard Frantzen, Oma Handels, dhr. Heijen, Rector Hennekens, Dokter Kreijen, Zuster Epiphana van der Linden, dhr. Moonen, dhr. Opheij, dhr. Spiertz, Barb Stitzinger, Joep Thomas, Leo Van Wersch, Leo Vinders, Kapelaan Vreuls, dhr. Wiertz, Kapelaan [[Wijnen, P.E.M.]].
+
Dokter Appelman, Wim Bemelmans, [[Bemelmans, Jos]] op de [[Holz]], dhr. Buck, Wiel Creusen (alias Ome Keesje) op het gebied van verzorging vna Joodse onderduikers, Gerard Frantzen, Oma Handels, dhr. Heijen, Rector Hennekens, Dokter Kreijen, Zuster Epiphana van der Linden, dhr. Moonen, dhr. Opheij, dhr. Spiertz, Barb Stitzinger, Joep Thomas, Leo Van Wersch, Leo Vinders, Kapelaan Vreuls, dhr. Wiertz, Kapelaan [[Wijnen, P.E.M.]].
  
 
==Verder==
 
==Verder==

Versie van 17 jun 2006 om 08:52

Een kalenderoverzicht staat op de subpagina WOII-kalender.

Algemeen

In de vroege ochtend van de tiende mei 1940 vallen de Duitse troepen Nederland binnen. Rond 3:30 trekt het Duitse leger vanuit Herzogenrath, via Rolduc en de Holz naar de Nieuwstraat. Over de Holz- en Hoofdstraat gaan zij richting Kerkrade-Centrum, de Markt. Het gaat dan om de compagnie van Oberleutnant Hermann Krull. Deze compagnie maakt deel uit van onderstaande Duitse Legerstructuur.

  • 35e Infanterie Division
    • 111e Regiment
      • 1e bataljon
      • 2e bataljon
      • 3e bataljon van Major Schaumberger
        • 1e compagnie
        • 2e compagnie
        • 3e compagnie
        • 4e compagnie van Oberleutnant Hermann Krull

De divisie wordt ook wel de Fisch Division genoemd. Gedurende deze oorlog zullen ongeveer 200 Kerkadenaren overlijden als gevolg van oorlogshandelingen.

Aanvankelijk tonen de Duitsers weinig interesse voor de Limburgse mijnen. De particuliere mijnen krijgen een beheerder, terwijl de Staatsmijnen vooralsnog met rust gelaten worden. Pas wanneer de directeuren Van Iterson en Frowein met ingang van 31 december 1941 met pensioen gaan komen ook de Staatsmijnen onder het gezag van Bergaccessor Bruch als gevolmachtigde van de Rijkscommissaris, evenals de tot dan toe buiten schot gebleven Domaniale Mijn.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de bezetter eind 1941 een algemeen verbod uitgevaardigd verenigingen, stichtingen, instellingen, etc. te benoemen naar levende leden van het Nederlandse koningshuis. Men dringt echter niet aan op naamsveranderingen bij de mijnen, waardoor deze de dans ontspringen.

Verloop buiten Kerkrade

1939
Duitsland tekent op 23 augustus 1939 met Rusland een niet-aanvalsverdrag. Hierdoor nemen de kansen op een oorlog in Europa toe. Duitsland valt Polen binnen op 1 october 1939.
Engeland en Frankrijk verklaren op 3 october de oorlog aan Duitsland.
Op 28 augustus kondigt de Nederlandse regering de Algemene Mobilisatie af
1940
Op 9 april 1940 valt Duitsland Noorwegen binnen. Dan worden ook alle verloven voor de nederlandse militairen ingetrokken.
Op 10 mei 1940 vallen de duitse troepen ons land binnen.
Het koningshuis vertrekt op 14 mei 1940 naar Engeland.
Op 15 mei 1940 capituleert het Nederlandse leger.
Op 27 mei 1940 capituleert het Belgische leger.
Op 24 juni 1940 capituleert het Franse leger.
In juli richt Arthur Seyss-Inquart de Opbouwdienst op. Deze niet-politieke organisatie wordt gevuld met nederlandse oud-beroepsmilitairen. In october wordt de dienst omgevormd tot de NAD, de Nederlandsche ArbeidsDienst. De oficiele oprichting hiervan gebeurt op 23 mei 1941. In september 1944 wordt de NAD, vlak na Dolle Dinsdag, opgeheven
1941
Duitsland schendt op 22 juni 1941 het niet-aanvalsverdrag met Rusland.
De japanse aanval op Pearl Harbor begint op 7 december 1941.
1943
Mussolini wordt op 23 juli 1943 afgezet.
1944
Op 6 juni 1944 vindt de invasie in Frankrijk plaats vanuit Engeland.
Op 20 augustus wordt Parijs bevrijd
Op 3 september wordt Brussel bevrijd

Verloop in Kerkrade

Een gedetailleerd overzicht staat op de subpagina WOII-kalender.

1940

Op 12 mei 1940 neemt de bezetter bezit van Rolduc. Op 29 mei 1940 is de uitvaart van het 1e kerkraadse oorlogsslachtoffer dhr. Hub Kleynen. Op 13 mei 1943 dienen de radio's ingeleverd te worden. Sinds 9 november 1938 (Kristallnacht) is het duidelijk dat de bezetter niks moet hebben van Joden. Tussen 18 october 1940 en 23 maart 1943 worden in Kerkrade 35 joodse mensen opgepakt en naar concentratiekampen weggebracht.

1942

NSB leider Mussert bezoekt in augustus Kerkrade en Eygelshoven. De toespraken van hem en die van Burgemeester Thomassen, AMP zijn moeilijk te verstaan als gevolg van technische problemen. Er is mogelijk sabotage op de geluidsinstallatie gepleegd.

1943 Kerkklokken

Op veel plaatsen worden tijdens de tweede wereldoorlog kerkklokken weggehaald. In Kerkrade zijn dit: De Gracht (24 mei 1943), Chevremont / Bleyerheide / Kerkrade (8 april 1943), Eygelshoven (16 april 1943), Spekholzerheide (20 mei 1943).

1945 De afloop

Na de Tweede Wereldoorlog wordt een gedeelte van het Domaniale Mijnterrein (ter hoogte van de Kipstraat) gebruikt als interneringskamp voor oorlogsmisdadigers.

In het voorjaar van 1945 richt het amerikaanse leger een aantal rest centers in, in een aantal panden in het centrum van Kerkrade en op Rolduc. Het gaat dan om de volgende lokaties en bestemmingen:

  • Rolduc: hulppost voor soldaten
  • Café-restaurant Rutten aan de Markt: Club Staff Rest Center
  • Pand Lenssen, Einderstraat 49: Finance Office (Financiële Zaken)
  • Winkelpand Frits Göckemeyer, Einderstraat 32: PX Warehouse (Postkantoor)
  • Meubelmagazijn Buck, Hoofdstraat 93: hulppost wordt nooit gebruikt
  • Winkelpand van Laanen, Hoofdstraat 8: hulppost wordt nooit gebruikt
  • Pand Vonhögen, Holzstraat 59: hulppost wordt nooit gebruikt
  • Café Langen, Einderstraat: Officers Club
  • Café Huijnen, Einderstraat 112: Beer garden (Biertuin)
  • Kleuterschool aan de Holzstraat: Club Sahara
  • Restaurant Hanssen, Hoofdstraat 26: Dance hall, Beer parlor (dans- en drinkgelegenheid)
  • Bovenwoning weduwe Vreuls, Holzstraat 12: Officers Mess en Living Quarters
  • Restaurant Vijgen, Holzstraat 55 (Later: Hubertushuis): Dance hall

Kerkrade gaat de Tweede Wereldoorlog in met 8.000 woningen. Op 1 april 1945 is 26,4% (2.112 panden) verwoest of beschadigd. In detail betekent dit:

Panden
Geheel vernield 29
Zwaar beschadigd 229
Licht bescadigd 1.618
Glasschade 236

1946 Oorlogsgraven

In 1946 wordt de Oorlogsgravenstichting opgericht met als doel de aanleg, inrichting en instandhouding van het Nederlandse oorlogsgraf, waar ook ter wereld. Dus ook in Kerkrade. Kijk voor meer informatie op hun website. De consul in Kerkrade (steeds een gemeentelijk medewerker) is tussen 1979 en 2004 dhr. Theo Gunneweg. Deze consul voert het beheer over de 9 kerkraadse oorlogsgraven.

Verzet

Rayons verzet districtheerlen.jpg

Pas wanneer de bisschoppen in Nederland zich in 1943 op 16 mei openlijk tegen de bezetter beginnen te verzetten, komt het georganiseerde verzet op gang. Dit verzet (LO, Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers) is verdeeld in districten. Elk district is weer verdeeld in rayons. Rayon 5 (Kerkrade) ligt in het District Heerlen, dat nagenoeg de gehele mijnstreek omvat. Een rayon bestaat uit een aantal dijken. Kerkrade telt 6 dijken. De leiding van dijk ligt bij een dijkhoofd. De rayonleider en dijkhoofden in Kerkrade komen wekeljks bij elkaar.

De kerngroep van de verzetbeweging in Kerkrade wordt gevormd door:

  • Jo Bahnen
  • Aalmoezenier Beel
  • Jos en Miets Bemelmans
  • Theo Goossen (rayonleider)
  • Ruud Goossen
  • Kapelaan de Groot
  • Jacq Haagmans
  • Martin Heckmans
  • Wiel Mingelers
  • Joep Renkens (dijkhoofd Kerkrade-Centrum)
  • Hub Smeets
  • Balth van de Weijer

Zij worden ondersteund door een grote groep van onder andere: Dokter Appelman, Wim Bemelmans, Bemelmans, Jos op de Holz, dhr. Buck, Wiel Creusen (alias Ome Keesje) op het gebied van verzorging vna Joodse onderduikers, Gerard Frantzen, Oma Handels, dhr. Heijen, Rector Hennekens, Dokter Kreijen, Zuster Epiphana van der Linden, dhr. Moonen, dhr. Opheij, dhr. Spiertz, Barb Stitzinger, Joep Thomas, Leo Van Wersch, Leo Vinders, Kapelaan Vreuls, dhr. Wiertz, Kapelaan Wijnen, P.E.M..

Verder

De Tweede Wereldoorlog staat ook vermeld op de Lijst van oorlogen.