Tweede Wereldoorlog: verschil tussen versies

(1946 Oorlogsgraven)
(1946 Oorlogsgraven)
Regel 87: Regel 87:
 
In [[1946]] wordt de Oorlogsgravenstichting opgericht met als doel de aanleg, inrichting en instandhouding van het Nederlandse oorlogsgraf, waar ook ter wereld. Dus ook in [[Kerkrade]]. Kijk voor meer informatie op [http://www.ogs.nl/ hun website]. De consul in Kerkrade (steeds een gemeentelijk medewerker) is tussen [[1979]] en [[2004]] dhr. Theo Gunneweg. Deze consul voert het beheer over de 9 kerkraadse oorlogsgraven.
 
In [[1946]] wordt de Oorlogsgravenstichting opgericht met als doel de aanleg, inrichting en instandhouding van het Nederlandse oorlogsgraf, waar ook ter wereld. Dus ook in [[Kerkrade]]. Kijk voor meer informatie op [http://www.ogs.nl/ hun website]. De consul in Kerkrade (steeds een gemeentelijk medewerker) is tussen [[1979]] en [[2004]] dhr. Theo Gunneweg. Deze consul voert het beheer over de 9 kerkraadse oorlogsgraven.
  
Onderstaande tabel toont de steenkoolproductie tussen [[1936]] en [[1945]].
+
Onderstaande tabel toont de steenkoolproductie tussen [[1936]] en [[1945]]. De getallen zijn in duizend kilo (is 1 ton).
 
{|
 
{|
 
|| ||1936||1937||1938||1939||1940||1941||1942||1943||1944||1945
 
|| ||1936||1937||1938||1939||1940||1941||1942||1943||1944||1945
Regel 95: Regel 95:
 
||[[Willem-Sophia]]||434.000||503.000||500.000||471.000||468.500||495.000||473.029||488.000||315.500||185.000
 
||[[Willem-Sophia]]||434.000||503.000||500.000||471.000||468.500||495.000||473.029||488.000||315.500||185.000
 
|-
 
|-
||[[Laura]]
+
||[[Laura]]666.600||790.800||771.000||741.400||632.600||705.100||668.900||636.300||396.600||216.600
 
|-
 
|-
||[[Julia]]
+
||[[Julia]]||577.800||758.100||713.600||669.300||667.600||658.400||679.500||654.200||392.600||216.300
 
|-
 
|-
||[[Wilhelmina]]
+
||[[Wilhelmina]]||1.314.008||1.438.216||1.429.957||1.387.369||1.252.211||1.481.173||1.410.357||1.390.093||998.394||762.021
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}

Versie van 18 jun 2006 om 18:08

Een kalenderoverzicht staat op de subpagina WOII-kalender.

Algemeen

In de vroege ochtend van de tiende mei 1940 vallen de Duitse troepen Nederland binnen. Rond 3:30 trekt het Duitse leger vanuit Herzogenrath, via Rolduc en de Holz naar de Nieuwstraat. Over de Holz- en Hoofdstraat gaan zij richting Kerkrade-Centrum, de Markt. Het gaat dan om de compagnie van Oberleutnant Hermann Krull. Deze compagnie maakt deel uit van onderstaande Duitse Legerstructuur.

  • 35e Infanterie Division
    • 111e Regiment
      • 1e bataljon
      • 2e bataljon
      • 3e bataljon van Major Schaumberger
        • 1e compagnie
        • 2e compagnie
        • 3e compagnie
        • 4e compagnie van Oberleutnant Hermann Krull

De divisie wordt ook wel de Fisch Division genoemd. Gedurende deze oorlog zullen ongeveer 200 Kerkadenaren overlijden als gevolg van oorlogshandelingen.

Aanvankelijk tonen de Duitsers weinig interesse voor de Limburgse mijnen. De particuliere mijnen krijgen een beheerder, terwijl de Staatsmijnen vooralsnog met rust gelaten worden. Pas wanneer de directeuren Van Iterson en Frowein met ingang van 31 december 1941 met pensioen gaan komen ook de Staatsmijnen onder het gezag van Bergaccessor Bruch als gevolmachtigde van de Rijkscommissaris, evenals de tot dan toe buiten schot gebleven Domaniale Mijn.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de bezetter eind 1941 een algemeen verbod uitgevaardigd verenigingen, stichtingen, instellingen, etc. te benoemen naar levende leden van het Nederlandse koningshuis. Men dringt echter niet aan op naamsveranderingen bij de mijnen, waardoor deze de dans ontspringen.

Verloop buiten Kerkrade

1939
Duitsland tekent op 23 augustus 1939 met Rusland een niet-aanvalsverdrag. Hierdoor nemen de kansen op een oorlog in Europa toe. Duitsland valt Polen binnen op 1 october 1939.
Engeland en Frankrijk verklaren op 3 october de oorlog aan Duitsland.
Op 28 augustus kondigt de Nederlandse regering de Algemene Mobilisatie af
1940
Op 9 april 1940 valt Duitsland Noorwegen binnen. Dan worden ook alle verloven voor de nederlandse militairen ingetrokken.
Op 10 mei 1940 vallen de duitse troepen ons land binnen.
Het koningshuis vertrekt op 14 mei 1940 naar Engeland.
Op 15 mei 1940 capituleert het Nederlandse leger.
Op 27 mei 1940 capituleert het Belgische leger.
Op 24 juni 1940 capituleert het Franse leger.
In juli richt Arthur Seyss-Inquart de Opbouwdienst op. Deze niet-politieke organisatie wordt gevuld met nederlandse oud-beroepsmilitairen. In october wordt de dienst omgevormd tot de NAD, de Nederlandsche ArbeidsDienst. De oficiele oprichting hiervan gebeurt op 23 mei 1941. In september 1944 wordt de NAD, vlak na Dolle Dinsdag, opgeheven
1941
Duitsland schendt op 22 juni 1941 het niet-aanvalsverdrag met Rusland.
De japanse aanval op Pearl Harbor begint op 7 december 1941.
1943
Mussolini wordt op 23 juli 1943 afgezet.
1944
Op 6 juni 1944 vindt de invasie in Frankrijk plaats vanuit Engeland.
Op 20 augustus wordt Parijs bevrijd
Op 3 september wordt Brussel bevrijd

Verloop in Kerkrade

Een gedetailleerd overzicht staat op de subpagina WOII-kalender.

1940

Op 12 mei 1940 neemt de bezetter bezit van Rolduc. Op 29 mei 1940 is de uitvaart van het 1e kerkraadse oorlogsslachtoffer dhr. Hub Kleynen. Op 13 mei 1943 dienen de radio's ingeleverd te worden. Sinds 9 november 1938 (Kristallnacht) is het duidelijk dat de bezetter niks moet hebben van Joden. Tussen 18 october 1940 en 23 maart 1943 worden in Kerkrade 35 joodse mensen opgepakt en naar concentratiekampen weggebracht.

1942

NSB leider Mussert bezoekt in augustus Kerkrade en Eygelshoven. De toespraken van hem en die van Burgemeester Thomassen, AMP zijn moeilijk te verstaan als gevolg van technische problemen. Er is mogelijk sabotage op de geluidsinstallatie gepleegd.

1943 Kerkklokken

Op veel plaatsen worden tijdens de tweede wereldoorlog kerkklokken weggehaald. In Kerkrade zijn dit: De Gracht (24 mei 1943), Chevremont / Bleyerheide / Kerkrade (8 april 1943), Rolduc (14 april 1943), Eygelshoven (16 april 1943), Spekholzerheide (20 mei 1943).

1945 De afloop

Na de Tweede Wereldoorlog wordt een gedeelte van het Domaniale Mijnterrein (ter hoogte van de Kipstraat) gebruikt als interneringskamp voor oorlogsmisdadigers.

In het voorjaar van 1945 richt het amerikaanse leger een aantal rest centers in, in een aantal panden in het centrum van Kerkrade en op Rolduc. Het gaat dan om de volgende lokaties en bestemmingen:

  • Rolduc: hulppost voor soldaten
  • Café-restaurant Rutten aan de Markt: Club Staff Rest Center
  • Pand Lenssen, Einderstraat 49: Finance Office (Financiële Zaken)
  • Winkelpand Frits Göckemeyer, Einderstraat 32: PX Warehouse (Postkantoor)
  • Meubelmagazijn Buck, Hoofdstraat 93: hulppost wordt nooit gebruikt
  • Winkelpand van Laanen, Hoofdstraat 8: hulppost wordt nooit gebruikt
  • Pand Vonhögen, Holzstraat 59: hulppost wordt nooit gebruikt
  • Café Langen, Einderstraat: Officers Club
  • Café Huijnen, Einderstraat 112: Beer garden (Biertuin)
  • Kleuterschool aan de Holzstraat: Club Sahara
  • Restaurant Hanssen, Hoofdstraat 26: Dance hall, Beer parlor (dans- en drinkgelegenheid)
  • Bovenwoning weduwe Vreuls, Holzstraat 12: Officers Mess en Living Quarters
  • Restaurant Vijgen, Holzstraat 55 (Later: Hubertushuis): Dance hall

Kerkrade gaat de Tweede Wereldoorlog in met 8.000 woningen. Op 1 april 1945 is 26,4% (2.112 panden) verwoest of beschadigd. In detail betekent dit:

Panden
Geheel vernield 29
Zwaar beschadigd 229
Licht bescadigd 1.618
Glasschade 236

1946 Oorlogsgraven

In 1946 wordt de Oorlogsgravenstichting opgericht met als doel de aanleg, inrichting en instandhouding van het Nederlandse oorlogsgraf, waar ook ter wereld. Dus ook in Kerkrade. Kijk voor meer informatie op hun website. De consul in Kerkrade (steeds een gemeentelijk medewerker) is tussen 1979 en 2004 dhr. Theo Gunneweg. Deze consul voert het beheer over de 9 kerkraadse oorlogsgraven.

Onderstaande tabel toont de steenkoolproductie tussen 1936 en 1945. De getallen zijn in duizend kilo (is 1 ton).

1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945
Domaniale Mijn 843.285 901.511 820.173 786.400 763.960 772.332 715.158 676.323 428.903 317.522
Willem-Sophia 434.000 503.000 500.000 471.000 468.500 495.000 473.029 488.000 315.500 185.000
Laura666.600 790.800 771.000 741.400 632.600 705.100 668.900 636.300 396.600 216.600
Julia 577.800 758.100 713.600 669.300 667.600 658.400 679.500 654.200 392.600 216.300
Wilhelmina 1.314.008 1.438.216 1.429.957 1.387.369 1.252.211 1.481.173 1.410.357 1.390.093 998.394 762.021

Verzet

Rayons verzet districtheerlen.jpg

Pas wanneer de bisschoppen in Nederland zich in 1943 op 16 mei openlijk tegen de bezetter beginnen te verzetten, komt het georganiseerde verzet op gang. Dit verzet (LO, Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers) is verdeeld in districten. Elk district is weer verdeeld in rayons. Rayon 5 (Kerkrade) ligt in het District Heerlen, dat nagenoeg de gehele mijnstreek omvat. Een rayon bestaat uit een aantal dijken. Kerkrade telt 6 dijken. De leiding van dijk ligt bij een dijkhoofd. De rayonleider en dijkhoofden in Kerkrade komen wekeljks bij elkaar.

De kerngroep van de verzetbeweging in Kerkrade wordt gevormd door:

Zij worden ondersteund door een grote groep van onder andere: Dokter Appelman, Wim Bemelmans, dhr. Buck, Wiel Creusen (alias Ome Keesje) op het gebied van verzorging van Joodse onderduikers, Gerard Frantzen, Oma Handels (Einderstraat), dhr. Heijen, Rector Hennekens, Dokter Kreijen, Zuster Epiphana (Maria Cyrilla) van der Linden (congregatie Dienaressen van de Heilige Geest, erelid Old Hickory Division Association, Veghel, 25 december 1901), dhr. Moonen, dhr. Opheij, dhr. Spiertz, Barb Stitzinger, Joep Thomas (Joep I, mijnpolitie), Leo Van Wersch, Leo Vinders, Kapelaan Vreuls, dhr. Wiertz, Kapelaan Wijnen, P.E.M..

Het verzet blijft in de beginjaren van de oorlog beperkt tot kleine, ongeorganiseerde acties. Vanaf mei 1943, begint het georganiseerde verzet met haar acties. Deze acties zijn dan voornamelijk het verzorgen van onderduikers en de daarbij behorende voedselvoorziening en paperassen. Tegen het einde wordt er vanuit de landeljke organsiatie en vanuit de ge-allieerden steeds meer een beroep op de verzetbeweging gedaan om informatie te leveren over de militaire bewegingen van de bezetter.

Verder

De Tweede Wereldoorlog staat ook vermeld op de Lijst van oorlogen.